CZASOPISMA

Przegląd Psychologiczny

Od roku 1999 współwydawcami Przeglądu Psychologicznego są: Polskie Towarzystwo Psychologiczne i Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Numer 3 z 2018 roku jest numerem tematycznym poświęconym PSYCHOLOGII RÓŻNIC INDYWIDUALNYCH - PSYCHOLOGI ZDOLNOŚCI pod redakcją naukową Andrzeja E. Sękowskiego

Zapraszamy do zamawiania numeru!: http://www.kul.pl/rok-2018,art_78589.html

  • Andrzej Sękowski, Martyna Płudowska: Współczesne tendencje w badaniach nad wybitnymi zdolnościami oraz wspomaganiem osób zdolnych

Celem artykułu jest analiza współczesnych tendencji w zakresie badań nad wybitnymi zdolnościami. Przegląd ujęć teoretycznych powstałych na przestrzeni kilku ostatnich dziesięcioleci pozwolił wskazać obszary, w zakresie których zmianie uległo podejście do zagadnienia zdolności. Wśród nich duże znaczenie odgrywa uwzględnienie czynników o charakterze zewnętrznym oraz przejście od poszukiwań cech ważnych dla rozwoju zdolności w ujęciu statycznym, do wyjaśniania procesu ich kształtowania. Zwrócono także uwagę na wzrost znaczenia odkryć z zakresu genetyki i neurologii dla zrozumienia zjawiska zdolności. W artykule omówiono także wybrane aspekty edukacji i wspomagania osób zdolnych w Europie.

  • Waldemar Klinkosz, Barbara Cichy-Jasiocha, Andrzej Sękowski: Motywacja osiągnięć a osobowość. Badania polskich i niemieckich studentów.

Celem podjętych badań było sprawdzenie, czy istnieją różnice pod względem motywacji osiągnięć i cech osobowości pomiędzy studentami uczelni polskich i niemieckich. Analizie poddano wyniki 233 studentów uczelni lubelskich (KUL, UMCS, Politechnika Lubelska) oraz 188 studentów uniwersytetu w Bielefeld. W badaniach wykorzystano Inwentarz Osobowości NEO-PI-R Costy i McCrae oraz Inwentarz Motywacji Osiągnięć LMI Schulera i współpracowników. W badaniach przedstawiono liczne związki pomiędzy motywacją osiągnięć i cechami osobowości studentów uniwersytetów polskich i niemieckich, przy czym silniejsze współzależności stwierdzono w grupie badanych studentów niemieckich. Sumienność może być uznana za najsilniejszy predyktor motywacji do sukcesu dla studentów różnych kierunków studiów i w różnych krajach.

  • Maria Ledzińska, Weronika Kłakulak-Torba: Od  pomiaru czasu reakcji do charakterystyki mentalnego poruszania się w czasie:  ewolucja badań w psychologii różnic indywidualnych

Autorki  ukazują zmianę w badaniach z obszaru psychologii różnic indywidualnych, w których uwzględniano kategorię czasu.  Przywołują prace psychologów zajmujących się zarówno temperamentem  jak i inteligencją. Uwypuklają dwie modyfikacje. Pierwsza, ilościowa to wzrost liczby badań. Druga jakościowa, wiąże się z wyjściem poza proste pomiary (chronos) i obecnością nowych ujęć przedstawiających czas w kategoriach metapoznania (kairos). W tym nurcie eksponują  dwa rodzaje prac, tj. studia nad zarządzaniem sobą w czasie oraz mentalnym poruszaniem się w czasie. Rozważania teoretyczne uzupełniają wyniki badań.

  • Maciej Karwowski, Marta Czerwonka, Arkadiusz Brzeski, Anna Firkowska-Mankiewicz: Potencjał to zbyt mało? Wokół relacji między zdolnościami, aktywnością i osiągnięciami twórczymi.

Zdolnościom przypisuje się zwykle status warunków koniecznych, lecz niewystarczających dla osiągnięć twórczych: choć niski poziom zdolności niemal całkowicie eliminuje szanse na osiągnięcia, poziom wysoki ich nie gwarantuje. W tym artykule, opierając się na danych z dwóch masywnych badań: studium podłużnego zrealizowanego na próbie warszawskich pięćdziesięciolatków i badania poprzecznego na próbie uczniów szkół podstawowych i gimnazjów, testujemy hipotetyczny mechanizm, według którego o stopniu zrealizowania zdolności współdecydują czynniki motywacyjne – przede wszystkim poczucie własnej skuteczności skłaniające do podejmowania prób aktywności twórczej. Mimo różnej operacjonalizacji kluczowych konstruktów, w obu badaniach zidentyfikowaliśmy zakładane efekty mediacyjne, wskazując tym samym na jeden z możliwych, psychologicznych mechanizmów zwiększających szanse na realizację własnego potencjału.

  • Bogdan Zawadzki, Agnieszka Popiel, Maria Cyniak-Cieciura, Anna Glibowska: Cechy Pięcioczynnikowego Modelu Osobowości (PMO) a objawy PTSD: wyniki badań prospektywnych i poprzecznych

Problem podjętej pracy dotyczył związku cech ujmowanych przez Pięcioczynnikowy Model Osobowości (PMO) z objawami pourazowego zaburzenia stresowego (PTSD), ocenianego w badaniach prospektywnych oraz poprzecznych (w okresie potraumatycznym). Badania zrealizowano w dwóch grupach żołnierzy, uczestniczących w misjach  wojskowych oraz w grupie kandydatów do pracy w straży pożarnej (ogółem 398 mężczyzn w wieku 18-45 lat). Badania cech PMO dokonano w okresie przed wyjazdem na misję i podjęciem służby, zaś poziomu objawów PTSD - w okresie po powrocie z misji i po roku pracy w straży pożarnej, po przerwie wynoszącej 0,5-1,5 roku (wraz z ponownym badaniem cech PMO). W celu określenia specyfiki danych z badań poprzecznych skontrastowano je z wynikami uzyskanymi w badaniu czterech grup osób uczestniczących w wypadkach drogowych (ogółem 661 mężczyzn w wieku 18-45 lat; badanie cech osobowości i objawów PTSD w okresie do 2 lat po wypadku). Uzyskane wyniki wskazały, że (1) najsilniejszym predyktorem objawów PTSD jest neurotyczność, dla której stwierdzono też (2) najsilniejsze związki w pomiarze potraumatycznym (niezależnie od specyfiki badanej grupy) oraz istotny wzrost wielkości związku w stosunku do pomiaru prospektywnego (3). W grupach narażonych na traumy zawodowe silnym predyktorem objawów zaburzenia była także sumienność (4), dla której stwierdzono też istotną różnicę w pomiarze potraumatycznym w stosunku do grupy osób uczestniczących w wypadkach drogowych. W dyskusji wskazano na ograniczenia interpretacyjne modelu osobowościowej podatności na rozwój objawów PTSD (akcentując model wpływów o charakterze recyprokalnym), jak też ograniczenia zrealizowanych badań (zawężenie analiz tylko do mężczyzn oraz brak pomiaru prospektywnego osób po wypadkach).

Od roku 2017 Przegląd Psychologiczny jest wydawany w dwu wersjach językowych – polskiej i angielskiej. W związku z tym istnieje możliwość nadsyłania tekstów również w języku angielskim.